Dla św. Alfonsa Marii Liguoriego Maryja nie była jednym z wielu tematów pobożności. Towarzyszyła mu od dzieciństwa aż do śmierci. Modlił się do Niej, bronił Jej przywilejów, pisał o Niej, tworzył pieśni i obrazy. W Maryi widział przede wszystkim Matkę, która prowadzi człowieka do Chrystusa.
W chwili śmierci w 1787 roku Alfons trzymał w dłoniach obrazek Matki Bożej. Umierał, gdy rozbrzmiewały dzwony na Anioł Pański. Ten obraz dobrze podsumowuje jego życie: maryjność nie była dodatkiem do jego duchowości, ale jedną z jej najważniejszych dróg.
Kim był św. Alfons Liguori?
Alfons Maria Liguori urodził się w 1696 roku w Marianelli koło Neapolu. Pochodził z zamożnej rodziny i otrzymał bardzo dobre wykształcenie. W młodości zrobił karierę jako prawnik, jednak po przegranej sprawie sądowej zdecydował się porzucić dotychczasowe życie i zostać kapłanem.
W 1726 roku przyjął święcenia. Zaangażował się przede wszystkim w duszpasterstwo ubogich i ludzi pozostających na marginesie społeczeństwa. W 1732 roku założył Zgromadzenie Najświętszego Odkupiciela, czyli redemptorystów. Później został biskupem Santa Agata dei Goti.
Był kaznodzieją, teologiem i autorem licznych dzieł z zakresu teologii moralnej oraz duchowości. Zmarł w 1787 roku. Został kanonizowany w 1839 roku, a w 1871 roku ogłoszono go doktorem Kościoła.
To jednak nie sama biografia najlepiej pokazuje jego wyjątkowość. Aby zrozumieć Alfonsa, trzeba przyjrzeć się jego relacji z Maryją.
Maryja obecna od dzieciństwa
Alfons dorastał w Neapolu, gdzie kult Matki Bożej był bardzo żywy. W mieście znajdowały się liczne sanktuaria i kościoły maryjne. Maryjność była częścią codziennej religijności mieszkańców, a w domu Alfonsa często odmawiano różaniec.
Już jego imię przypominało o szczególnej więzi z Maryją. Matka zadbała, aby wśród jego dziewięciu imion znalazło się również „Maria”. Alfons od najmłodszych lat modlił się przed wizerunkami Matki Bożej.
Ta pobożność z czasem nie osłabła. Przeciwnie – stała się jednym z fundamentów jego życia.
Św. Alfons Liguori i Maryja – obecność w najważniejszych momentach życia
Maryja była obecna także w przełomowych wydarzeniach jego życia.
Jako szesnastolatek Alfons złożył tzw. przysięgę krwi, zobowiązując się bronić nauki o Niepokalanym Poczęciu Maryi. Później wielokrotnie ponawiał to zobowiązanie.
Szczególne znaczenie miało jednak jego nawrócenie. W 1723 roku, po przegranej sprawie sądowej, Alfons przeżył głęboki kryzys dotychczasowej drogi życiowej. Uczestniczył w uroczystościach Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, a następnie zdecydował się porzucić karierę prawniczą.
Swoją szpadę, symbol dawnego życia i przynależności do szlachty, złożył przy ołtarzu Matki Bożej od Wykupu Niewolników. Po latach, wspominając to wydarzenie, mówił, że to właśnie Maryja „zabrała go z tego świata” i skierowała ku kapłaństwu.
Maryja prowadziła go także w powołaniu misyjnym
Maryjność Alfonsa nie kończyła się na osobistej modlitwie. Łączyła się z jego działalnością duszpasterską i misyjną.
Ważnym miejscem był dla niego kościół Santa Maria dei Monti nad Scalą. Znajdowała się tam figura Maryi trzymającej na jednej ręce Jezusa, a w drugiej Biblię. Podczas pobytu w tym miejscu Alfons dojrzewał do projektu działalności misyjnej, który później doprowadził do założenia redemptorystów.
Widać tu charakterystyczną cechę jego duchowości: Maryja nie zatrzymuje człowieka na sobie. Prowadzi go do Chrystusa.
Św. Alfons Liguori – duchowość maryjna oparta na miłości
Św. Alfons Liguori duchowość maryjną budował przede wszystkim wokół macierzyństwa Maryi. Była dla niego nie tylko Królową, ale przede wszystkim Matką – bliską człowiekowi, zatroskaną o jego zbawienie.
Szczególnie mocno podkreślał Jej miłosierdzie i wstawiennictwo. Maryja była dla niego Matką Miłosierdzia i Orędowniczką grzeszników. W czasach, gdy część duchowości chrześcijańskiej mocno akcentowała lęk przed potępieniem i ludzką niegodność, Alfons przypominał o nadziei płynącej z Bożego miłosierdzia.
Dlatego tak często przedstawiał Maryję jako „naszą nadzieję”. Nie oznaczało to stawiania Jej w miejsce Chrystusa. Przeciwnie – całe jego nauczanie maryjne miało prowadzić do Jezusa.
„Chwała Maryi” – największe maryjne dzieło Alfonsa
Najbardziej znanym dziełem Alfonsa poświęconym Matce Bożej jest „Chwała Maryi”. Powstała w 1750 roku i stała się jednym z najważniejszych dzieł mariologicznych XVIII wieku.
Chwała Maryi Alfons Liguori napisał z bardzo konkretnym celem: chciał nie tylko przedstawić nauczanie o Matce Bożej, ale rozbudzić w czytelnikach miłość do Niej. Zebrał w książce świadectwa wcześniejszych autorów, rozważania nad przywilejami i cnotami Maryi, a także modlitwy.
Pisał o Niej jako o Matce Miłosierdzia, Królowej, Orędowniczce i Nadziei. Szczególne miejsce zajmowało w jego rozważaniach wstawiennictwo Maryi oraz Jej troska o grzeszników.
Jednocześnie „Chwała Maryi” jest głęboko chrystocentryczna. Alfons był przekonany, że miłość do Maryi nie oddala od Jezusa, lecz pomaga jeszcze mocniej zbliżyć się do Niego.
Warto sięgnąć po pisma św. Alfonsa
Maryjność św. Alfonsa najlepiej poznaje się nie tylko z jego biografii, ale także z jego własnych pism. Wśród najbardziej znanych dzieł poświęconych Maryi znajdują się:
- „Wysławianie Maryi” („Chwała Maryi”) – najważniejsze dzieło maryjne Alfonsa, poświęcone m.in. Jej macierzyństwu, miłosierdziu, wstawiennictwu i cnotom.
- „Nawiedzenia Najświętszego Sakramentu i Najświętszej Maryi Panny” – połączenie modlitwy eucharystycznej z rozważaniami i modlitwami do Maryi.
- „Modlitwy do Najświętszej Panny na każdy dzień tygodnia” – zbiór modlitw, który pozwala nie tylko poznawać, ale także praktykować duchowość maryjną świętego.
- „Umiłowanie Jezusa Chrystusa w życiu codziennym” – nie jest dziełem poświęconym bezpośrednio Maryi, jednak także w nim Alfons często odwołuje się do Matki Bożej.
Maryja bliska zwyczajnemu człowiekowi
W maryjności Alfonsa ważna była również prostota. W XVIII-wiecznym Neapolu Maryję często przedstawiano jako potężną Królową, ubraną w bogate szaty i koronę. Alfons chętnie ukazywał Ją natomiast jako młodą, prostą i bliską ludziom.
Sam tworzył wizerunki Maryi i podczas misji posługiwał się obrazem Boskiej Pasterki. Taki sposób przedstawiania Matki Bożej dobrze odpowiadał jego duszpasterstwu. Kierował swoją posługę szczególnie do ubogich, opuszczonych i ludzi potrzebujących duchowej pomocy.
Maryja była dla niego Matką, do której można przyjść z grzechem, cierpieniem i lękiem.
Maryja od początku do końca
Trudno znaleźć w życiu Alfonsa moment, w którym Maryja byłaby jedynie pobocznym wątkiem. Była obecna w jego dzieciństwie, w modlitwie, w przełomowym momencie nawrócenia, w odkrywaniu powołania, w pracy misyjnej i w jego twórczości.
Pisał o Niej, malował Jej wizerunki, komponował pieśni i zachęcał innych do powierzania się Jej opiece. A pod koniec życia trzymał w dłoniach Jej obraz.
Dla św. Alfonsa Maryja była przede wszystkim Matką, która prowadzi do Jezusa. Jego życie pokazuje, że prawdziwa pobożność maryjna nie zatrzymuje człowieka na samym nabożeństwie do Maryi. Prowadzi do większej miłości Chrystusa, zaufania Bożemu miłosierdziu i gotowości do służby drugiemu człowiekowi.
Fot. Autorstwa Nieznany – www.introibo.fr, CC BY-SA 3.0, Link